To jest tylko wersja do druku, aby zobaczyć pełną wersję tematu, kliknij TUTAJ
Forum SKPB Katowice

Inne - Bieszczad czy Bieszczadów

Baker - 09 Cze 2011 12:00
Temat postu: Bieszczad czy Bieszczadów
W ostatnim newsletterze pojawi?a si? forma Bieszczad. Pojawi?y si? tak?e g?osy gor?co protestuj?ce przeciwko jej u?yciu. Pozwol? sobie zatem przytoczy? fragment pewnego j?zykoznawczego artyku?u:

Cytat:
W?a?ciwie do dzisiaj sprawa nie jest rozstrzygni?ta. Jedne s?owniki podaj? wy??cznie form? "Bieszczadów", ale "Nowy s?ownik ortograficzny "PWN pozwala mówi? i pisa? albo "Bieszczad", albo "Bieszczadów". W dodatku posta? "Bieszczad "stoi na pierwszym miejscu, co by sugerowa?o, ?e jest lepsza. Spróbujmy to przeanalizowa?...

Bieszczad albo Bieszczadów

"Z du?ym zainteresowaniem czytam «od deski do deski» teksty zamieszczane pod winiet? «Obcy j?zyk polski». Bulwersuje mnie od lat, jak dziennikarze z Rzeszowszczyzny z lubo?ci? u?ywaj? okre?lenia «Bieszczadów» zamiast «Bieszczad». By?oby to zrozumia?e, gdyby równocze?nie forsowali formy «Tatrów», «Karpatów». Pami?tam, ?e gdzie? pod koniec lat 60. przetoczy?a si? w tej sprawie w prasie dyskusja. B?d? zobowi?zany za zaj?cie stanowiska" - pisze pan Z. Staruchowicz z Zarszyna k. Sanoka.

W?a?ciwie do dzisiaj sprawa nie jest rozstrzygni?ta. Jedne s?owniki podaj? wy??cznie form? Bieszczadów, ale Nowy s?ownik ortograficzny PWN pozwala mówi? i pisa? albo Bieszczad, albo Bieszczadów. W dodatku posta? Bieszczad stoi na pierwszym miejscu, co by sugerowa?o, ?e jest lepsza. Spróbujmy to przeanalizowa?...

Otó? niektóre nazwy ?a?cuchów górskich przybieraj? ko?cówk? -ów (Andy-Andów, Ba?kany-Ba?kanów, Gorce-Gorców, Kordyliery-Kordylierów, Pireneje-Pirenejów, Sudety-Sudetów), ale wiele ma tzw. dope?niacz bezko?cówkowy (Alpy-Alp, Pieniny-Pienin, Tatry-Tatr, Karpaty-Karpat). Z ca?? pewno?ci? odmiana Bieszczady-Bieszczad rozpowszechnia si? pod wp?ywem tej drugiej. J?zykoznawcy twierdz?, ?e brak ko?cówki -ów w nazwach gór czy miejscowo?ci jest gramatycznym archaizmem, czyli odchyleniem od normy obowi?zuj?cej dzisiaj.

Tym, którzy pot?piaj? form? Bieszczadów, przypominaj?, i? za niezgodny z przepisami gramatycznymi nale?a?oby uzna? dope?niacz wyrazu nuda w liczbie mnogiej. Cho? to rzeczownik rodzaju ?e?skiego, mówimy i piszemy: tych nudów (a nie: tych nud). A zatem trudno chyba przekre?la? odmian? Bieszczady- Bieszczadów. Kto wie, czy w?a?nie ona za jaki? czas nie zwyci??y. Bieszczady le?? w zachodniej cz??ci Beskidów Wschodnich, nic wi?c dziwnego, ?e pod wp?ywem formy Beskidów miejscowa ludno?? mówi Bieszczadów, a nie: Bieszczad. Na ?l?sku te? nikt nie pos?uguje si? form?: Tych, tylko Tychów, wi?c j?zykoznawcy wprowadzili niedawno t? drug? do s?owników i traktuj? jako dopuszczaln?. Sadz?, ?e tak samo trzeba post?pi? z Bieszczadami.

Sk?d si? bierze owa oboczno?? w odmianie s?owa Bieszczady? Wyja?nia to klarownie prof. Aleksandra Cie?likowa z Instytutu J?zyka Polskiego Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.

W ?redniowieczu nazwa Bieszczady wyst?powa?a w dwóch postaciach: jako (ten) Bieszczad i jako (te) Bieszczady. Od (tego) Bieszczada, czyli wyrazu rodzaju m?skiego l. poj., powsta?a forma l. mn. (te) Bieszczady, która w dope?niaczu l. mn. przyjmuje posta? z ko?cówk? -ów – (tych) Bieszczadów; od mianownika (te) Bieszczady z kolei tworzy si? form? II przypadka (tych) Bieszczad. Ludzie mieszkaj?cy w Bieszczadach mówi? jednak cz??ciej Bieszczadów ni? Bieszczad. Mo?e dlatego, ?e le?? one w zachodniej cz??ci Beskidów (a nie: Beskid) Wschodnich.

Nie mo?e by? natomiast w?tpliwo?ci co do dope?niacza tych Apeninów (od nazwy Apeniny), mimo ?e Nowy s?ownik ortograficzny PWN podaje form?: tych Apenin. Apeniny sk?adaj? si? z kilku pasm: jest Apenin Neapolita?ski, Apenin Liguryjski, Apenin Etruski, Apenin Kalabryjski, s? inne. Jak wida?, Apenin to nazwa rodzaju m?skiego, a zatem gdy wyst?puje w liczbie mnogiej w II przypadku, powinna przybra? ko?cówk? -ów: Apeninów (tak jak: Beskidów, gdy? w liczbie pojedynczej mamy Beskid ?ywiecki, Beskid ?l?ski). Mo?na mniema?, i? autor opracowuj?cy przed laty s?ownik ortograficzny w??czy? nazw? Apeniny do tej samej grupy fleksyjnej, co Pieniny (poprawnie: Pienin, a nie: Pieninów), zdradzaj?c przy okazji... brak wiedzy z geografii.



Powered by phpBB modified by Przemo © 2003 phpBB Group